Yr Ochr Dywyll i Siocled

By Amy Evans: Campaign Intern, Fair Trade Wales.

 

Rydym yn genedl sy’n dwlu siocled. Y llynedd, fe wnaeth y person cyffredin fwyta 7.5 cilogram ohono- swm anferth sydd yn pwyso’r un faint un pwysau a 15 bag o siwgr Masnach Deg Tate a Lyle![1]. Gyda gwerthiannau o wyau Pasg yn cyfrif am 10% o’r holl wariannau siocled am y flwyddyn gyfan, mae busnes yn ffynnu i’r cwmnïoedd mawr siocled rhyngwladol. Ond beth am y 6 miliwn o ffermwyr coco sy’n gyfrifol am dyfu’r cynhwysyn allweddol sy’n creu ein hoff dantaith? [2]

Yn anffodus, nid yw bywyd ffermwyr coco yn fêl i gyd.

Mae tyfu coco yn llafur dwys oherwydd bod y coed coco yn gnwd sensitif, ac mae angen amddiffyniad rhag y gwynt, haul, plâu ac afiechydon (sydd yn anffodus yn cynyddu). [3] Mae codau coco yn tueddu i aeddfedu ar achlysuron gwahanol hefyd, felly mae hyn yn golygu bod angen gwylio’r coed yn barhaol. Yn nodweddiadol caiff y ffermwr help llaw gan ei blant, sy’n eu hamlygu i waith peryglus a’u rhwystro rhag mynychu’r ysgol. Maent yn defnyddio offer megis machetes ac yn gweithio gyda phlaladdwyr peryglus, yn aml heb fenig neu ddillad amddiffynnol. Credir fod dros chwarter miliwm o blant yn gweithio dan amodau peryglus ar ffermydd coco yng ngorllewin Affrig yn unig. [4]

Yn dilyn yr holl waith caled, mae ffermio coco yn cynnig braidd dim elw. Mae’n cymryd cnwd blwyddyn gyfan o un goeden i greu dim ond hanner cilo o goco. Yn waeth fyth, nid yw’r ffermwyr yn gwybod faint o arian y byddant yn derbyn am eu cynnyrch oherwydd mae pris coco yn amrywio pob cynhaeaf. Mae’r arian a dderbynient yn aml yn is na’r gost i dyfu’r ffa.

Ond gall Masnach Deg gynorthwyo i wneud gwahaniaeth.

Mae gan goco Masnach Deg isaf bris teg o $2,000 (1352) y dunnell, gyda phremiwm o $200 (£135) y dunnell ar ben y swm yma i alluogi’r ffermwyr i fuddsoddi yn ddemocrataidd yn eu busnes neu’r gymuned leol. O ganlyniad i hyn mae ffermio coco yn fwy cynaliadwy, sy’n galluogi i’r ffermwyr i ofalu am eu hunain a’u teuluoedd. Mae cyflog teg yn golygu bod ffermwyr yn gallu fforddio i brynu offer a chyflogi gweision fferm yn hytrach na chadw eu plant i ffwrdd o’r ysgol.

Meddai Mensah Joseph, ffermwr coco o gydweithredfa Kuapa Kokoo: “Mae Masnach Deg yn beth da i ffermwyr fel fi. Rydym yn ennill mwy, yn ogystal â derbyn help a chyngor gydag ymarferion ffermio ac yn dysgu sgiliau newydd i wella fel ffermwyr.” [6]

Efallai nad yw siocled wedi deillio o’r ffa hapusrwydd fel yr awgrymwyd yn nyfyniad Alex F. Hope uchod, ond yn sicr mae modd i Fasnach Deg fynd yn bell i sicrhau hapusrwydd.

Felly gwnewch rywbeth arbennig y Pasg hwn. Newidiwch i siocled gyda’r Marc Masnach Deg ardystiedig a gwnewch yn siŵr bod y ffermwyr sy’n tyfu eich coco yn derbyn lleiaf bris cyflog teg am eu hymdrechion.Ni fyddech chi’n gweithio am lai na’r lleiaf bris cyflog, felly pam y ddylen nhw?

Gydag Wyau Pasg Masnach Deg ar gael ym mhob archfarchnad leol da ynghyd a chwmnïoedd moesegol fel Divine, Green and Blacks, The Meaningful Chocolate Company, Coco Loco ag eraill, fe fydd gennych ormod o ddewis.

Os nad ydych yn gallu ganfod wyau pasg Masnach Deg yn eich siop, pam na wnewch chi’r her cyflym a syml ‘ Stociwch Hi’. Ewch yma am wybodaeth pellach

 

 Cyfeiriadau:

[1]  The Chocolate League Tables 2014: http://www.targetmap.com/viewer.aspx?reportId=38038

[2]  The Fairtrade Foundation, ‘About Cocoa’, http://www.fairtrade.org.uk/en/farmers-and-workers/cocoa/about-cocoa

[3] The Fairtrade Foundation, ‘Cocoa’, http://www.fairtrade.org.uk/en/farmers-and-workers/cocoa

[5] Gweler 2.

[6] Dubble, ‘Fairtrade Chocolate,’  http://www.dubble.co.uk/fairtrade/fairtrade-chocolate

Darllen mwy ar