Ysgolion yn cyfnewid i Masnach Deg

Ar ddechrau’r tymor ysgol newydd mae pobl ifanc yng Nghymru- Cenedl Masnach Deg 1af y Byd – wedi dechrau “Cyfnewid eu gwisgoedd ysgol i rai Masnach Deg”.

Mae Cymru Masnach Deg wedi ymuno â Koolskools i ddarparu cyfle ardderchog i ysgolion yng Nghymru i ddysgu am gotwm Masnach Deg ac i gyfnewid eu gwisgoedd ysgol i rai Masnach Deg.  Ysgol Llanllwni ym Mhencader, Sir Gaerfyrddin ac Ysgol Uwchradd Cathays yng Nghaerdydd yw’r cyntaf i “gyfnewid” drwy’r fenter newydd a gefnogir gan raglen y Llywodraeth Cymru- Cymru o Blaid Africa.

Fel rhan o Wobr Ysgolion Masnach Deg y Sefydliad Masnach Deg caiff pobl ifanc yn y DU eu hannog i ddysgu o ble caiff cnydau yn cynnwys bananas, te, coffi, coco a chotwm eu tyfu.

Caiff dros 60 y cant o gotwm y byd ei dyfu gan amcangyfrif o 40 miliwn o ffermwyr bach sy’n cyfrif fel y tlotaf yn y byd. Mae costau cynyddu yn cynyddu, prisiau marchnad anwadal, cnydau gostyngol a newidiadau hinsawdd yn heriau dyddiol iddynt ynghyd â chwyddiant prisiau bwyd ac ansicrwydd bwyd.

Lansiwyd cotwm Masnach Deg er mwyn amlygu’r ffermwyr yma sy’n aml yn anweledig, yn dlawd ac wedi eu hesgeuluso ar ddiwedd cadwyn cyflenwi cotwm hir a chymhleth. Ceisiai Masnach Deg darparu ffyrdd eraill o fasnach a chyflogau uwch a fwy sefydlog i’r ffermwyr Trwy arfau megis yr isaf bris Masnach Deg, Phremiwm Masnach Deg ychwanegol a mwy o sefydliadau cryfach democrataidd.

“Ers Masnach Deg rydym wedi cynorthwyo ffermwyr i gynyddu eu hincwm. Mae ffermwyr wedi prynu ceirt asyn i gludo gwrteithiau ac maent wedi gwneud buddsoddiadau ychwanegol mewn ychen. Mae gweithgareddau Masnach Deg wedi cynorthwyo i anfon plant i’r ysgol ac i dalu’r ffioedd ysgol” Massatoma, o Gydweithfa Masnach Deg MOBIAM, Mali.

Mae cynllun peilot y Wisg Ysgol Gotwm Masnach Deg yn agored i bob ysgol yng Nghymru.

Mae Ysgol Uwchradd Cathays yng Nghaerdydd wedi archebu eu harcheb gyntaf o 250 o grysau polo cotwm Masnach Deg a dros 50 o hwdis ar gyfer eu disgyblion sy’n gynghorwyr. Yn barod, mae’r bobl ifanc yn ymfalchïo i’w gwisgo, ac mae’r ysgol yn gobeithio adeiladu ar yr archebion yma ar gyfer gwisgoedd ysgol gotwm Masnach Deg yn y misoedd a blynyddoedd i ddod. Trwy Wasanaethau’r Grwpiau Blwyddyn, dosbarthiadau daearyddiaeth a dinasyddiaeth ynghyd a Koolskools- sy’n cynnig rhaglen addysg Masnach Deg am ddim ar gyfer eu hysgolion gleientiaid- fe fydd y disgyblion yn gallu dysgu am eu rôl werthfawr fel dinasyddion byd-eang o ran yr hyn maent yn gwisgo i’r ysgol.

Heddiw roedd disgyblion Ysgol Llanllwni yn gyffrous iawn i dderbyn yr archeb gyntaf o’u hwdis cotwm Masnach Deg.  Maent yn dyfnhau eu taith Masnach Deg drwy gysylltu â’r tyfwyr a chynhyrchwyr sy’n tyfu ein cotwm a chynhyrchu ein dillad. A fyddwn yn gweld mwy o ysgolion yn dilyn eu hesiampl?

Dywedodd Mrs Davies, athrawes yn Ysgol Llanllwni: “Rwy’n hapus mai ni yw un o’r ysgolion cyntaf yng Nghymru i gefnogi Cymru Masnach Deg. Mae’r hwdi yn edrych yn arbennig.”

Ychwanegodd un o ddisgyblion Ysgol Llanllwni “Rwy’n gyffrous iawn i wisgo’r hwdi newydd a chysurus i’r ysgol.”

Dywedodd Helen Bradley, Rheolwr Addysg Cymru Masnach Deg: “Mae’r prosiect yma darparu cyfle arbennig i bobl ifanc Cymru i ddysgu am ble a sut caiff cotwm ei dyfu, ar ymdrech sy’n ymglymedig a chreu gwisgoedd ysgol; mae’n annog meddwl beirniadol a gweithredu cadarnhaol. Dyma brosiect perffaith ar gyfer Cenedl Masnach Deg 1af y Byd, ac rydym yn falch o ymrwymiad Llywodraeth Cymru i Addysg ar gyfer Datblygu Cynaliadwy a Dinasyddiaeth Fyd-eang.”

“Rydym yn falch i chwarae rhan yn yr hyn sy’n gyfle ardderchog i uchafu ymrwymiad cyfredol Cymru i fasnach deg a chynaladwyedd. Rydym yn gobeithio bydd mwy a mwy o ysgolion yn bachu ar y cyfle i ddysgu o ble daw pethau ac i herio’r sefyllfa bresennol, a defnyddio eu dealltwriaeth newydd i ddarbwyllo eu hathrawon a’u rhieni mai Gwisgoedd Ysgol Gotwm Masnach Deg yw’r dewis cywir; er mwyn sicrhau ein bod yn cyflwyno tegwch a moesau i galon ein hysgolion a’n cymunedau” dywedodd Andy Ashcroft, o Koolskools.

Caniateir y cynllun i bobl dysgu’r cyfan am Wisgoedd Ysgol Gotwm Masnach Deg ac i archebu archeb leiaf gyda Koolskools. Unwaith mae’r archeb wedi ei phrosesu ac mae’r ysgol wedi derbyn y wisg, caiff grant hyd at £100 ei ddarparu i bob ysgol i gyfrannu at unrhyw wahaniaeth rhwng y gost o wisg Masnach Deg a gwisg arferol.

Dywedodd Ashcroft: “mae dymuniad cynyddol ymysg ysgolion i newid i Fasnach Deg, ond gall y proses penderfynu fod yn hir a chymhleth. Felly unwaith mae’r ysgolion wedi penderfynu cychwyn ar y daith Masnach Deg gyda ni rydym yn ceisio gwneud y proses archebu mor hawdd ag sy’n bosibl iddynt. Yn arferol nid oes gwahaniaeth rhwng y prisiau- mewn rhai achosion rydym wedi gweld bod gwisgoedd ysgol o gotwm Masnach Deg yn costio’n llai na’r gwisgoedd ysgol arferol oherwydd darbodion maint a chadwyn cyflenwi foesegol a thryloyw. Mi fydd y grant yn caniatáu’r ysgolion i gychwyn ar y broses o gyrchu gwisgoedd ysgol Masnach Deg drwy archebu archeb gychwynnol, heb orfod talu’r costau uwch sy’n gysylltiedig yn arferol ag archebion bach”.

Gyda chefnogaeth Cymru Masnach Deg mae’r cynllun yn gobeithio cefnogi 5 ysgol yng Nghymru  i gyfnewid i Fasnach Deg gyda 10 ysgol ychwanegol yn derbyn cefnogaeth uniongyrchol gan KoolSkools. Os hoffech fod yn rhan o’r cynllun, cysylltwch â aileen@fairtradewales.org.uk neu 029 20821056.

Darllen mwy ar