Rana Plaza, Bangladesh – Ar Ol blwyddyn

Fe dynnon ni gyd anadl sydyn pan dorrodd y newyddion am gwymp yr adeilad yn Bangladesh ar 24 Ebrill, 2013.

Adeilad a oedd yn cynnwys miloedd o weithwyr sy’n ennill llai na £ 1 y dydd, ar bwy yr ydym yn dibynnu i wneud ein dillad. Bu farw 1138 o bobl y diwrnod hwnnw ac fe anafwyd mwy na 2500; gan adael 800 o blant yn amddifad. Dechreuodd y cyhoedd i holi ” o ble y daeth ein dillad?” ac “ydw i wedi prynnu unrhywbeth sydd wedi cyfrannu tuag y trychineb?” Ac er gwaethaf nifer o drychinebau adeiladu sydd wedi  lladd a hanafu miloedd o bobl ddiniwed dros y degawd diwethaf, cymerodd cwmnïau nodyn yn awr. Cymerodd hwythau anadl sydyn, a teimlo cywilydd;  fe gymerodd rhai hyd yn oed cyfrifoldeb.

Roedd yn amlwg bod angen cymryd camau yn awr ac y byddai’r mater yn cyrraedd y calonnau a meddyliau hyd yn oed y siopwyr sydd ond a’r arian i brynu eitemau sy’n werth ychydig bunnoedd. Mae rhai dylunwyr ffasiwn enwog eisoes wedi siarad allan am y gadwyn cyflenwi moesegol a cynaliadwyedd, megis Emma Watson, Vivienne Westwood ac wrth gwrs Stella McCartney. Ond y tro hwn, ‘roedd yn wahanol. Y tro hwn, yr oedd y stryd fawr yn cael y bae. Roeddent yn cael eu hatgoffa gan y ddelwedd enwog y cwpl oedd yn ei cofleidio eu gilydd pan fuont farw dan y rwbel y diwrnod hwnnw. Diwrnod ni fyddai’r byd yn gadael y stryd fawr anghofio.

 

 

Felly, flwyddyn yn ddiweddarach, beth sydd wedi newid? A wnaethom ni barhau i brynu yn yr un hen ffordd a gadael y cwmnïau fynd heb wneud dim ac i anghofio am y newid yr oeddwn ni’n galw allan amdano? Yn gyntaf, mae’r Cytundeb Tân a Diogelwch Bangladesh  ei sefydlu ac mae rhai cwmnïau wedi cofrestru ac wedi cyfrannu at y gronfa sydd wedi talu miloedd o bunnoedd mewn iawndal i’r teuluoedd sydd wedi colli anwyliaid, yn enwedig y rhai sydd wedi eu gadael yn amddifad gan y trychineb, a’r rhai sydd wedi gorfod dod o hyd i ffordd newydd o fyw gyda eu hanafiadau. Cymerodd rhai cwmnïau eu hamser ac roedd angen ychydig o procio gan ymgyrchwyr cyn iddynt lofnodi  (H & M); yn anffodus mae rhai cwmnïau wedi llofnodi , ond eto i dalu iawndal llawn (Benetton, Mango, Bon Marche, Matalan, Primark);  mae rhai eto i wneud naill neu’r llall (GAP a Walmart). Yn ail, ac o bosib, y peth mwyaf pwysig sydd wedi dod allan o’r drychineb, yw bod  llywodraeth Bangladesh wedi newid y gyfraith i ganiatáu i weithwyr ffatri ddillad i ffurfio undebau llafur heb ganiatâd ymlaen llaw gan berchnogion y ffatri ac, ym mis Tachwedd, fe gynyddodd cyflog isafswm gan 77 y cant. Mae hyn yn golygu bod y gweithwyr yn cael eu grymuso i sefyll dros yr hyn y maent yn credu ynddi ac yn ysgogi i newid petheu dros eu hunain. Mae’n  ofynnol i fusnesau sy’n ymrwymo i’r cytundeb i archwilio  fatrïoedd a darparu cymorth ariannol ar gyfer y gwelliannau, yn ogystal â talu’r gweithwyr tra bo’r gwaith yn cael ei wneud. Yn ogystal â’r ffatrioedd mae’r cwmniau yn gweithio gyda yn barod, bu 5000  offatrïoedd eraill  eu harchwilio. Mae’r gweithiwr yn wedi cael eu ethol i sefyll ar  bwyllgorau ddemocrataidd,  yn ogystal â mynegiad i linell gymorth

Mae hyn i gyd yn swnio ei fod yn mynd i’r cyfeiriad iawn, ond a yw’n ddigon?

Nid yn ol arloeswr Masnach Deg  Carry Somers ac actifydd ffasiwn Lucy Siegel a Livia Firth.  Maent wedi datgan 24 Ebrill yn Ddiwrnod Ffasiwn Chwyldro Blynyddol  - i annog pobl ar draws y byd y i wisgo eu dillad tu allan ei hun. “Rydym am i bobl sôn am darddiad ein dillad,” meddai Somers, “codi ymwybyddiaeth o’r ffaith nad ydym yn unig yn prynu dilledyn, ond bydd gadwyn gyfan o werth a pherthnasau. Bydd y dydd yn dod yn lwyfan ar gyfer arferion gorau -. Cyfle i’r brandiau i ddangos yr hyn y maent yn ei wneud i wella pethau. ”

Mae Cate Blanchett  yn dweud bod cynhyrchu dilledyn yn mynnu yr un sylw â newid yn yr hinsawdd. “Os ydych yn cynnig opsiynau yna nid yw’n aberth, mae’n ddewis,” meddai. “Yn ogystal â gwella sylfaenol i’n hiechyd ysbrydol, mae prynu gyda chydwybod yn ymwneud â’r opsiwn i brynu rhywbeth sy’n costio £1  ag sydd â’r potensial i ddallu 15 o blant o ganlyniad llinell gynhyrchu annynol – neu rywbeth arall am £ 1.50 a fydd yn cael effaith bositif.  Yn union fel newid yn yr hinsawdd,  mae angen i ni newid y ffordd rydym yn defnyddio ffasiwn.  Ac os fydd mwy o unigolion yn ei wneud, yna byddwn yn gwneud newid ar y cyd “..

Dywedodd Emma Watson “Rydw i wedi teithio i Bangladesh a ymweld â ffatrïoedd fel Rana Plaza, yr wyf yn gwybod pa mor ddrwg yr oedd yr amodau cyn y cwymp. ‘Rwy’n credu ei fod yn bwysig fy mod yn atebol am y dewisiadau a wnaf ac yn deall eu bod yn arwain at ganlyniadau difrifol. ”

Felly yng Nghymru,  Cenedl Masnach Deg 1af y byd,  beth yn rhagor y gallwn ei wneud? Mae Llywodraeth Cymru yn drafftio bil ar Ddatblygu Cynaliadwy, sy’n dwyn y teitl ar hyn o bryd “Bil Cenedlaethau’r Dyfodol” a defnyddir yr hashnod #ygymruagarem. Onid yn awr yw’r amser i ni i sefyll gan ein gweledigaeth a sicrhau bod ein gwisgoedd nyrsiau, meddygon, ysgolion, ffreuturau a gweithwyr gwisgoedd i gyd yn yn foesegol ac yn gynaliadwy? Os ydych yn credu bod hyn yn ffordd y gall Cymru chwarae ei rôl wrth sicrhau y bydd Rana Plaza byth yn digwydd eto, yna rhowch wybod iddyn nhw yma http://www.thewaleswewant.org/

Felly, ar y 24 Ebrill, 2014, gadewch i ni i gyd i wisgo ein dillad tu  allan ei hun. Ble bynnag yr ydym, gadewch i ni ofyn cwestiynau. Gadewch i ni fod yn chwilfrydig, Gadewch i ni ganfod,  Gadewch i wneud rhywbeth. Fel hyn, gallwn dynnu sylw at y cwmnïoedd sy’n gwneud yn dda ac ysbrydoli eraill i wneud yr un peth. Mae’n deyrnged addas i’r 1,138 a gollwyd eu bywydau, a’r teuluoedd y maent yn gadael ar ôl.

Defnyddiwch yr hashnodau canlynol # insideout # fashionrevolution # thewaleswewant # fairtradenation ar Trydar

Am ragor o wybodaeth ewch yma: fashionrevolution.org bangladeshaccord.org waronwant.org labourbehindthelabel.org 

Darllen mwy ar