Fy hoff bethau: Fy mlwyddyn gyntaf gyda Cymru Masnach Deg

Cefais gynnig swydd gyda Cymru Masnach Deg ychydig dros flwyddyn yn ôl. Daeth yr alwad ac fe gadwes i reolaeth o fy hun yn ddigon hir i dderbyn. Yna dechreuais lefain. Syrthiais mewn cariad â Masnach Deg pan oeddwn yn wyth oed. Roedd trafodaeth yn fy eglwys a chefais fy nhroi. Am ffordd syml a hawdd i sicrhau na fydd y pethau a brynwn yn gwaethygu tlodi unigolion. Yn fy arddegau roeddwn yn siopa mewn marchnadoedd, yn mynd i gyngherddau lleol a darllen cylchgronau. Ond roeddwn yn gofyn i siopwyr am eu Polisïau Masnachu Moesegol, yn gweini lluniaeth Masnach Deg mewn gigs ac yn darllen y cylchgrawn Activist yn awchus er mwyn gweld sut fyddai’r byd yn dod yn lle mwy cytbwys a theg. Er na fyddwn erioed wedi dyfalu y byddwn yn gallu dweud- 20 mlynedd ar ôl fy nghyfarfod gyntaf â Masnach Deg- mai ‘fi yw’r Rheolwr Rhaglen ar gyfer Cymru Masnach Deg!’.

Mae fy mlwyddyn gyntaf yma wedi bod yn garlamus. Rwyf wedi cwrdd â chymaint o bobl anhygoel ac wedi darganfod cymaint mwy am Fasnach Deg, ymhlith llu o negeseuon e-bost, galwadau, digwyddiadau a chyfarfodydd. Diben fy swydd yw cefnogi pobl sydd am godi ymwybyddiaeth o Fasnach Deg a dysgu mwy amdano. Yn ymarferol mae hyn yn cynnwys cyfarfod grwpiau Masnach Deg, cynnig cymorth, lledu ein gwaith, a gwneud yn siŵr bod yr hyn rydym yn ei wneud yn cynrychioli lleisiau lleol. Rwyf wedi dysgu llawer dros y flwyddyn ddiwethaf, ond mae un neu ddau o bethau wedi aros yn fy nghof a byddwn yn hoffi eu rhannu â chi.

Nid ydych ar eich pen eich hun

At North Wales conference September 2016

Pan ydych yn gefnogwr Masnach Deg mae’n hawdd teimlo mai chi yw’r unig berson sydd â diddordeb. Mae methu hyd yn oed argyhoeddi’r bobl sy’n byw gyda chi i brynu Masnach Deg mor dorcalonnus. Pan maent yn gwybod bod gwahaniaeth mor fach i’r fasged siopa yn gwneud cymaint o wahaniaeth i’r ffermwyr a gweithwyr ond nad ydynt o hyd prynu Masnach Deg, beth ydych chi’n ei wneud?

Mae pethau yn gwella pan fyddwch yn ymuno â grŵp Masnach Deg lleol (beth am ymuno â’ch un lleol?) oherwydd gallwch weithio gyda’ch gilydd. Ond mae dal yn anodd gweld eich cyfraniad yn gwneud gwahaniaeth pan mae rheolau masnach fyd-eang  sydd yn ffafrio’r cyfoethog a chosbi’r tlawd yno o hyd, flwyddyn ar ôl blwyddyn. Eleni, rwyf wedi cael y fraint o gwrdd â grwpiau ledled Cymru, i glywed yr hyn y maent wedi ei wneud a beth sydd ar y gorwel, i gwrdd â phobl sy’n gwirfoddoli eu hamser, egni, arian a sgiliau ar gyfer achos y maent wedi llwyr ymrwymo iddo. Ar ôl cyfarfod grŵp neu ddigwyddiad, rwyf bob amser yn teimlo’n frwdfrydig ac mae gen i benderfyniad newydd i ddal ati i ymgyrchu er mwyn gwneud gwahaniaeth i ffermwyr dyddynwyr ledled y byd. Mae gweld nad ydym ar ben ein hun, a sut mae’r clytwaith hwn o bobl ledled Cymru yn arwain at bethau gwell yn dangos i mi fod yr hyn ystyriwn yn gamau bach yn cael effeithiau mawr.

Masnach Deg yn gwneud gwahaniaeth

Gwyddoch chi’r teimlad pan rydych wedi bod ar wyliau anhygoel? Rydych yn cyrraedd adref ac yn dweud wrth bawb. Fodd bynnag, ar ôl ychydig, mae’r hud yn diflannu; y peiriant golchi yn torri, mae’n glawio’n drwm y tu allan, ac na allwch gofio yn hollol os oeddech yn sôn am igwana neu Gameleon. Mae’r brwdfrydedd oedd gennych ar ôl dychwelyd wedi pylu. Mae’r un fath gyda Masnach Deg. Mae’n ymddangos yn rhyfedd fod angen atgoffa bod Masnach Deg yn gwneud gwahaniaeth. Dwi’n gwybod ei fod yn fy mhen. Ond yn union fel mae’r gwyliau yn diflannu, mae’n anodd atgoffa fy nghalon pam fod angen i mi brynu’r siocled yma, yn hytrach na’r un yna. Rwy’n credu ei fod yn wir am lawer o gefnogwyr Masnach Deg. Ers i mi ddechrau gweithio dros Cymru Masnach Deg rwyf wedi cwrdd â phobl ar ochr arall y gadwyn gyflenwi Masnach Deg i mi. Rydym yn eu galw yn gynhyrchwyr Masnach Deg. Y llynedd, cafodd Cymru ymweliadau gan o leiaf chwe chynhyrchydd Masnach Deg gwahanol, sy’n rhan o gynhyrchu coffi, aur, olew olewydd, a gwisgoedd ysgol. Roeddwn yn chauffeur, tywysydd a ffrind i’r bobl wych yma. Maent yn parhau i brofi i fy mhen a fy nghalon fod Masnach Deg yn gwneud gwahaniaeth, ac yn fy annog i gadw ymgyrchu.

Wrth i ni ddod i ben â’r paratoadau olaf ar gyfer Pythefnos Masnach Deg 2017 ac rwy’n edrych ymlaen at ymweliad arall gan gynhyrchydd sy’n gallu fy addysgu am reis a chnau Masnach Deg, alla’ i ddim peidio ag edrych yn ôl ar yr atgofion mwyaf pwerus rwyf wedi cael eleni sy’n dangos fod Masnach Deg yn gwneud gwahaniaeth- sef geiriau’r cynhyrchwyr eu hunain.

‘Nawr rwy’n gweithio o fewn Masnach Deg, teimlaf fy mod yn Fam dda, gan fy mod yn gallu treulio amser gyda fy merch, yn hytrach na gorfod gweithio trwy’r amser,’

‘Rwy’n 32 oed, roedd fy nhad yn ffermwr coffi Masnach Deg, ac roeddwn yn gallu mynychu’r ysgol a’r brifysgol oherwydd ei enillion,’

‘Y llynedd roedd tân yn y dref. Ond oherwydd y prisiau uwch a dderbyniwn trwy Fasnach Deg, roeddem yn gallu ail-adeiladu cartrefi a’r ysgol, ‘

‘Yn fy ngwlad, mae’n gyffredin i bobl curo swyddog ar y cefn (rhoi arian iddynt) er mwyn iddynt anwybyddu rhywbeth. Ond nid felly gyda’r archwilydd Masnach Deg. Ni chaiff ei lwgrwobrwyo.

‘Cyn i ni ddechrau gweithio gyda’r Sefydliad Masnach Deg, roedd tua un farwolaeth y mis yn y mwynfeydd aur. Mae hyn yn eithaf nodweddiadol o gymunedau mwyngloddio lle’r ydym yn byw. Ers dechrau gweithio gyda nhw yn 2012, nid ydym wedi cael un farwolaeth yn y fwynfa.’

Felly ymunwch a mi? Rwy’n addo y bydd yn hwyl!

Darllen mwy ar